Miasto Kostrzyn nad Odrą
Województwo lubuskie
Powiat gorzowski
Powierzchnia 46,17 km2
Położenie
52° 35' 18 '' N
14° 40' 00 '' E
Ludność (2007) 17 662
Nr kierunkowy (+48) 95
Kod pocztowy 66-470
Tablice rejestracyjne FGW

Położenie geograficzne i komunikacja

Położenie geograficzne i dostępność komunikacyjna Kostrzyna stanowią niewątpliwie jeden z największych atutów miasta. Nasze nadgraniczne miasto dzieli tylko 80 km od stolicy Niemiec - Berlina. Tu, nad Odrą i Wartą, w tym małym mieście, znajduje się newralgiczny węzeł komunikacyjny całej środkowej Europy, kolejowy i drogowy, między wschodem i zachodem kontynentu. Południe z północą łączy niedoceniona dawniej Odra, która wraz z Wartą i systemem kanałów tworzy śródlądowy szlak żeglugowy do Szczecina i Hamburga, do miast przemysłowych w głębi Niemiec i Polski. Z Kostrzyna rozchodzą się promieniście drogi do Berlina, Frankfurtu, Szczecina, Poznania, Gorzowa Wlkp. i dalej do Gdańska, oraz do Zielonej Góry i Wrocławia. Szlaki kolejowe łączą Kostrzyn bezpośrednio min. z Berlinem, Szczecinem, Wrocławiem, Katowicami, Toruniem, Bydgoszczą oraz Warszawą, a nawet z Chełmem i Zamościem na drugim końcu Polski! Istniejące przejścia graniczne, drogowe i kolejowe, skracają trasy przejazdu ludzi biznesu oraz przewozu towarów. Na otwartym w 1992 roku drogowym przejściu granicznym łączącym Polskę z krajami członkowskimi Unii Europejskiej odprawianych jest średnio 6 mln pojazdów i 10 mln osób rocznie. Przejście to należy do najnowocześniejszych w kraju.

Szkic historyczny miasta czyli wczoraj, dziś i jutro Kostrzyna nad Odrą

Od zarania dziejów Kostrzyn związany jest z burzliwą historią przygranicznych ziem nadodrzańskich - pełną konfliktów, ścierania się żywiołu słowiańskiego z germańskim. Dzieje miasta mogłyby być kanwą do niejednego sensacyjnego scenariusza. Na przestrzeni pięciu wieków, zawartych między 900 a 1400 rokiem, kolejni włodarze zmieniali się tutaj jak w kalejdoskopie. Do roku 900 tereny nadodrzańskie pozostawały we władaniu Pomorzan; w latach 900 - 1200 pieczę nad nimi sprawowała Polska. Potem, w wyniku fatalnych posunięć dyplomatycznych Piastów, których niesnaski doprowadziły do utraty Ziemi Lubuskiej, rządzili tu kolejno: Templariusze, Joanici i Krzyżacy. W końcu trafiła ona na kilka stuleci pod polityczny nadzór Branenburgii. Lokacja Kostrzyna nastąpiła około 1300 roku z inicjatywy margrabiego Albrechta III. Nadanie praw miejskich podniosło rangę grodu. Największe splendory przyniosły miastu jednak rządy margrabiego Jana von Hohenzollerna, który w roku 1535 obrał Kostrzyn na swoją siedzibę, doceniając gospodarcze i militarne walory jego położenia u zbiegu Warty i Odry. Jan Kostrzyński musiał władać tu mądrze skoro za jego bytności Kostrzyn urósł do rangi stolicy Nowej Marchii. Działały tutaj liczne urzędy, powstały instytucje rządowe najwyższego szczebla, wzniesiono okazały zamek i fortyfikacje, które uczyniły z Kostrzyna na wiele lat jedną z najpotężniejszych twierdz Europy. Lata spokojnej egzystencji nie trwały jednak długo. Oprócz niszczycielskich kataklizmów powodowanych kaprysami natury - powodziami i pożarami - nie ominęły mieszkańców miasta polityczne burze. Przetaczały się tutaj przez kolejne wieki wyniszczające wojny, m.in.: Wojna Trzydziestoletnia ( 1618-1848 ), Wojna Siedmioletnia (1753-1760). Od roku 1806 do 1818 Kostrzyn okupowali Francuzi. Koniec XIX wieku przyniósł nadzieję na poprawę. Rozwój gospodarczy doprowadził do szybkiego wzrostu znaczenia miasta. W roku 1939 miasto liczyło już 24 tys. mieszkańców. Kres tej coraz wyraźniej rysującej się pomyślności przyniosła II wojna światowa. Miasto–twierdza miało w niej do odegrania swoją tragiczną rolę. W 1945 roku stało się strategicznym punktem w marszu wojsk radzieckich na Berlin. W efekcie zaciekłych walk Kostrzyn został niemal doszczętnie zniszczony. Po wojnie, w wyniku ustaleń poczdamskich, Kostrzyn powrócił w granice Polski. Kostrzyńscy Niemcy odchodzili na zachód, do miasta napływała ludność polska wysiedlona z kresów wschodnich.

Pierwsze powojenne półwiecze było dla miasta stagnacją. Wolno postępowało odgruzowywanie i odbudowa miasta. Pracowała „Celuloza”, kolej i niewiele więcej. Aż do końca lat 80-tych niewiele się tu działo, głównie z powodów politycznych i wojskowych. Otwarcie granic, zmiana ustroju i systemu gospodarczego spowodowały pojawienie się dla Kostrzyna ogromnej szansy. Szczególne znaczenie miało uruchomienie w 1992 r. kolejowego i drogowego przejścia granicznego. Swobodny przepływ biznesu, pomysłu i kapitałów zaowocował nowymi inwestycjami w Kostrzynie. Jednym z najważniejszych przedsięwzięć gospodarczych było utworzenie Kostrzyńsko – Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. 32 przedsiębiorstwa, które uzyskały zezwolenie na działalność zainwestują łącznie ok. 300 mln PLN i stworzą minimum 1200 miejsc pracy, w tym dla wykwalifikowanej, wykształconej i młodej kadry kierowniczej. K-SSSE jako jedna z trzech stref w kraju wyznaczona została do prowadzenia marketingu regionalnego. Będzie spełniać rolę wypełnianą dotychczas przez Agencję Rozwoju Regionalnego.W rankingu atrakcyjności inwestycyjnej sporządzonym przez Instytutu Badań Nad Gospodarką Rynkową Kostrzyn nad Odrą należy do czołówki małych i średnich miast polskich. Dogodne położenie na zachodniej granicy państwa, połączenia komunikacyjne, ulgi i preferencje dla inwestorów na terenach Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, powodują, że Kostrzyn postrzegany jest jako miejsce sprzyjające prowadzeniu interesów. Dobry klimat dla inwestycji, jaki stwarzają kostrzyńskie władze, leży u podstaw tak dynamicznego rozwoju miasta i stanowi jeden z nieodłącznych elementów tegoż rozwoju. Oferta inwestycyjna miasta jest bardzo bogata. Są to zarówno grunty i działki budowlane o bardzo korzystnej lokalizacji, nawet w centrum miasta, a także gotowe obiekty czekające na nowoczesny sposób zagospodarowania. Kostrzyn, miasto dynamicznego rozwoju oraz wszechstronnych możliwości inwestycyjnych, zamieszkiwane jest dziś przez ponad 17 tysięczną społeczność złożoną przede wszystkim z ludzi młodych, pragnących kształtować swoje życie na miarę własnych ambicji, z wykorzystaniem wszelkich możliwości, jakie zaistniały w Polsce po 1989 r. Blisko 11 tys. kostrzynian to ludzie w wieku produkcyjnym. Plany rozwojowe miasta przewidują, iż może w nim zamieszkać ok. 30 tys. ludzi na obszarze ponad 4 tys. ha. Już dziś powstają nowe osiedla mieszkaniowe, a na już istniejących poprawia się i unowocześnia infrastrukturę. Przygraniczne położenie miasta stanowi o jego wyjątkowej atrakcyjności. Tu zbiegają się gospodarcze interesy osób żyjących po obu stronach granicy.

Współczesny Kostrzyn, to dbałość o zrównoważony rozwój. Lista kostrzyńskich atutów jest spora i są one dostrzegane przez osoby z kręgów biznesu. Nieprzypadkowo w naszym mieście powstały duże zakłady przemysłowe i 50 firm z udziałem kapitału zagranicznego. Przygotowywane są nowe tereny pod inwestycje przemysłowe, budownictwo mieszkaniowe, handel i usługi.

Walory krajoznawcze Kostrzyna i jego okolic

Kostrzyn otaczają lasy, przepływają przezeń rzeki Odra i Warta tworząc unikalne w Europie rozlewiska. Położenie wodne między Berlinem a Gorzowem Wlkp. stwarza możliwość organizowania rejsów białej floty z możliwością postoju w Kostrzynie. Do tego celu została wybudowana tu przystań dla statków pasażerskich. Granica na rzece stwarza możliwości transgranicznego wykorzystania jej pod względem turystyki wodnej. Kostrzyn to miejsce wyjątkowo atrakcyjne dla wędkarzy i grzybiarzy. W samym mieście lasy stanowią połowę powierzchni, a okolice miasta obfitują w grzyby i jagody. Wędkarze mogą łowić ryby w Odrze, Warcie, Postomii i niezliczonej ilości kanałów pomiędzy nimi. Występują tu niemal wszystkie polskie gatunki ryb. Okolice sprzyjają również wypadom za miasto na grilla, piknik czy na kąpieliska. Lasy zasobne są w zwierzynę co zachęca do uprawiania łowiectwa.

Fosa i most

Znaczna rozległość obszaru Ujścia Warty i jego charakter, sprzyja turystyce rowerowej. Przez obszar Ujścia Warty prowadzi międzynarodowy szlak rowerowy R1, wiodący od Lubniewic przez Sulęcin, Czarnów do Kostrzyna i dalej do Niemiec. Szlak jest dobrze oznakowany i coraz licznej uczęszczany przez turystów. Równie popularny jest międzynarodowy szlak wiodący przez Kostrzyn do Szczecina. A z każdym miesiącem coraz większe zainteresowanie wzbudza powstajacy pierwszy polsko-niemiecki szlak kulturowo-przyrodniczy “Zakonów rycerskich na Ziemi Lubuskiej”. Okrąża on niemal Kostrzyn.

W okolicach miasta wytyczono i oznakowano 120 km szlaków rowerowych oraz wykonano tablice informacyjne o atrakcjach turystycznych i historycznych znajdujących się w okolicy. Kilka z atrakcji czekających na turystę chcielibyśmy Państwu szczególnie polecić. Oto one !

Miasto Kostrzyn nad Odrą

Historia nie okazała się łaskawa dla Kostrzyna. Niszczycielskie wojny nie oszczędziły licznych historycznych budowli. Miasto liczące blisko tysiąc lat swoich dziejów pozbawione zostało niemal całkowicie pamiątek przeszłości. Stare Miasto ze swoim zamkiem, ratuszem, kościołem parafialnym i rynkiem posiadało niepowtarzalny urok. Wojna spowodowała, że Starówka zamarła na bez mała 50 lat. W pierwszych latach powojennych dokonywano dalszej dewastacji miasta - rozbierano kolejne budynki i budowle. W latach siedemdziesiątych wysadzono w powietrze ruiny kostrzyńskiego zamku. Niewiele zostało z miasta o tak świetnej, przeszło 1000-letniej historii.

Ruiny kościoła

Najciekawszym zabytkiem dzisiejszego Kostrzyna są “Kostrzyńskie Pompeje” – odgruzowane ruiny kostrzyńskiej twierdzy i Starego Miasta z zachowaną siatką ulic. Jeszcze nie tak dawno miejsce po dawnej Starówce mogło budzić jedynie tęsknotę za tym, co przestało istnieć. Dziś projektowana rekonstrukcja nabiera realnych kształtów. Spod hałd ziemi wyłoniły się ruiny starych kamienic i uliczek. Jest to ulubione miejsce i największa atrakcja dla przyjeżdżających do Kostrzyna turystów, grup młodzieży oraz byłych mieszkańców Kostrzyna z Niemiec, którzy spacerując po odgruzowanych uliczkach przypominają sobie swoje dzieciństwo i młodość. 23.04.1994 burmistrzowie bliźniaczych miast-twierdz Kostrzyna, Peitz i Spandau zainaugurowali symbolicznym pchnięciem szpadla prace na Starym Mieście, odgruzowanie Starówki i renowację pozostałości kostrzyńskich fortyfikacji. Efekty tej pracy widać po bastionie Filip, którego wnętrza udostępniane są stopniowo zwiedzającym i w którego wnętrzu odbyło się już kilkanaście imprez kulturalnych.

17 września 2000 r. przedstawiciele 17 miast-twierdz z Polski, Niemiec i Rosji podpisali porozumienie o współpracy. W roku 2000, w związku z obchodami 700 jubileuszu nadania praw miejskich Kostrzynowi, po raz pierwszy zorganizowane zostały na Starym Mieście Dni Twierdzy Kostrzyn. Sceneria kazamatów i tego miejsca, gdzie „mówią kamienie“, tworzy klimat, którego śladów nie sposób odnaleźć w pomieszczeniach domów kultury, czy amfiteatrach. To spotkanie z przeszłością, to impreza jedyna w swoim rodzaju, to szansa dla naszej Starówki – „Kostrzyńskich Pompei“.

Innymi ciekawymi obiektami są:

•Stalag III C na osiedlu Drzewice - teren obozu przymusowej pracy oraz cmentarz poległych więźniów,
•XIX-wieczny dwupoziomowy dworzec kolejowy o ciekawych rozwiązaniach zarówno architektonicznych jak i technicznych,
•wybudowany w latach siedemdziesiątych kościół pw. Najświętszej Marii Panny - Matki Kościoła,
•pochodzący z okresu międzywojennego pomnik poległych w I wojnie światowej - tzw. „Pomnik Lwa”, •nieczynna już wieża ciśnień z 1903 roku znajdująca się w centrum miasta,
•budynek przepompowni na Warnikach.

Twierdza Kostrzyn

Powstała w postaci ziemnych obwałowań w latach 1537-68 z woli Jana Hohenzollerna. Kolejny etap rozbudowy twierdzy realizowany był przez dwu włoskich budowniczych – Francesco Chiaramella z Roch Guerrini-Linari. Była ta twierdza po jej ukończeniu w 1590 rok jedną z najznakomitszych dzieł architektury fortyfikacyjnej ówczesnej XVI wiecznej Europy. Tworzyło ją sześć bastionów : Król, Królowa, Księżniczka, Filip - bastiony narożne i Książę, Brandenburgia- bastiony pośrednie.

Przez wieki twierdza stawiała czoło kolejnym niszczycielskim armiom wojen – Trzydziestoletniej (1618-48), Siedmioletniej (1753-1760) i Napoleońskich (1806-1814). Nawet w czasach pokoju twierdza była świadkiem dramatycznych wydarzeń. Od 4.09.1730 r więziono tu przez niemal dwa lata z rozkazu króla Prus Fryderyka Wilhelma I jego własnego syna - przyszłego Fryderyka II Wielkiego. Osadzony został on tu za podjęcie próby ucieczki z kraju. Powodem była tyrania ojca. Pomagający mu w tym przedsięwzięciu przyjaciel młodości Hans Hermann von Katte został ścięty w obecności Fryderyka w dniu 6.11.1730 obok kancelarii na terenie fortu Brandenburgia. W 1860 roku rozpoczyna się kolejny etap rozbudowy twierdzy, której przybyły nowe elementy architektury obronnej w postaci lunet i wartowni kontrolujących szlaki drogowe, wodne i nowo powstałe kolejowe. Po zakończeniu w 1870 roku wojny z Francją i uzyskaniu wysokiej kontrybucji zapada decyzja o dalszej rozbudowy twierdzy i budowie fortów osłonowych.

Dni Twierdzy

Po raz pierwszy twierdza zostaje zdobyta przez wojska napoleońskie w 1806 roku. Obecny zaś stan całkowitych ruin (95% zniszczeń) warownia zawdzięcza niespełna dwumiesięcznemu oblężeniu w 1945 r w wyniku, którego została zdobyta przez Armię Czerwoną. Do dziś przetrwały mury obronne, Brama Berlińska, Brama Chyżańska, dwa raweliny, trzy bastiony, fosy wewnętrzne oraz ruiny budynków, w tym zamku. Dobrze zachował się też układ ulic i fundamentów budynków.

Twierdza Kostrzyn - makieta

Forty osłonowe twierdzy Kostrzyn

Ciągle niemal nieznane turyście są forty osłonowe twierdzy Kostrzyn. Powstały w końcu XIX wieku jako obiekty mające za cel dostosowanie obronności kostrzyńskiej twierdzy do wymogów ówcześnie stosowanej techniki wojennej. Zrealizowano budowę czterech takich fortów wokół miasta i twierdzy Kostrzyn ; Sarbinowo (1883-87), Czarnów(1887-90), Żabice(1887-90)i Gorgast(1883-89). Posiadały one różną wielkość : Sarbinowo 11,19 ha, Gorgast 3,33 ha, Żabice 4,50 ha, Czarnów 10,34 ha . Do dziś na obszarze samych fortów i na ich przedpolach można odszukać kamienie z wykutymi literami “F.G” (Festungsgelande) teren twierdzy i “FR” (Festungsrayon) – rejon twierdzy. Forty zbudowano z cegieł, posiadały one także wały ziemne dla artylerii i dolne dla piechoty. Aż do czasów I Wojny Światowej oświetlano je za pomocą lamp naftowych a przewidywano komunikowanie się ze światem w wypadku okrążenia za pomocą gołębi. Ideą naczelną budowy takich fortów było założenie, że powstawały będą one w zasięgu chroniącej je artylerii twierdzy głównej a jednocześnie uniemożliwiały będą one podciągnięcie artylerii wroga na taką odległość by bezkarnie ostrzeliwać samą twierdzę. Rozwój techniki militarnej nastąpił jednak tak szybko, że straciły one właściwie swój strategiczny cel zanim nastąpiło ich ostateczne oddanie do użytku. Ostateczny cios zadało im wprowadzenie do działań wojennych lotnictwa umożliwiające bombardowanie z powietrza. Wszystkie obiekty posiadały pełne zespoły koszarowe, magazyny broni, warsztaty lazarety, ujęcia wody i fosy (w Gorgast napełnioną wodą ze źródeł artezyjskich). Ostatecznie forty użytkowane były jako obozy jenieckie, szpitale, magazyny i nie odegrały żadnej roli militarnej w żadnej z wojen jakie przetoczyły się przez Europę.

Park Narodowy “Ujście Warty”

Park Narodowy "Ujście Warty" powstał w miejsce istniejącego od 1977 r. rezerwatu przyrody Słońsk oraz części Parku Krajobrazowego Ujście Warty. Park jest unikalną na skalę europejską ostoją ptaków wodnych i błotnych. Żyje tu prawie 240 gatunków ptaków, z czego około 160 to gatunki lęgowe. Ze względu na szczególne znaczenie tego terenu, zwłaszcza dla ptaków wodnych i błotnych rezerwat Słońsk został w 1984 r. objęty konwencją Ramsar, której celem jest ochrona terenów podmokłych, ważnych jako siedlisko życiowe ptaków. Obecnie jednym z pierwszych zadań parku będzie wpisanie na listę konwencji całego obszaru parku narodowego. Park rozpoczął swoją działalność z dniem 1 lipca 2001 r. Położony jest w historycznej delcie ujścia Warty do Odry, na terenie województwa lubuskiego. Jego powierzchnia wynosi 7955,86 ha, a powierzchnia otuliny to 10453,99 ha. Od 31 maja 1996 roku funkcjonuje tu Centrum Edukacji Przyrodniczej w Chyrzynie, gdzie prowadzone są regularne zajęcia terenowe i laboratoryjne dla młodzieży szkolnej i akademickiej. Tematyka zajęć ukierunkowana jest na tereny podmokłe, ich znaczenie i sposoby ochrony. W ramach edukacji przyrodniczej organizowane są m.in. pokazy slajdów, wycieczki, zajęcia tematyczne jednodniowe, jak również kilkudniowe warsztaty ekologiczne, obozy ornitologiczne, ćwiczenia terenowe dla studentów. Na terenie parku istnieje obecnie kilka szlaków pieszych i rowerowych, a także dwie ścieżki przyrodnicze "Ptasim szlakiem", prowadzące przez najatrakcyjniejsze tereny byłego rezerwatu Słońsk oraz "Przyrodniczy Ogród Zmysłów" przy dyrekcji parku. Na mocy porozumienia z Zarządem Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego teren parku jest także udostępniony dla amatorskiego połowu ryb, w wyznaczonych miejscach.

Ujście Warty

Śladami Zakonów Rycerskich wokół Kostrzyna Ziemia Kostrzyńska terytorialnie i historycznie związana była w okresie średniowiecza z zakonami rycerskimi templariuszy i joannitów. Dlatego bogactwem historycznym okolic Kostrzyna są unikalne średniowieczne budowle sakralne, gospodarcze i militarne zwiazane z tymi zakonami. Szczególną wartość mają obiekty w Słońsku, Chwarszczanach, Dargomyślu i Cychrach. Pierwszym z zakonów, który się pojawił na Ziemi Kostrzyńskiej był zakon templariuszy. Powstał on w 1119 roku by bronić Ziemi Świętej i pielgrzymów przed muzułmanami. Pierwotnie - „ubodzy rycerze Chrystusa” - z czasem dzięki licznym darom i nadaniom ziemskim stali się oni potęgą finansową średniowiecznej Europy. Na Ziemi Lubuskiej pojawili się templariusze z inicjatywy księcia piastowskiego Henryka Brodatego już w 1229 roku. Kolejne nadania ziemskie i przywileje dokonane przez księcia wielkopolskiego Wadysłwa Odonica w 1232, księcia pomorskiego Barnima I w 1234 , komesa Włosta w 1241 sprawiły, że zakon stał się znaczącym czynnikiem gospodarczym i politycznym tego regionu. Po przekazaniu Ziemi Lubuskiej (a wraz z nią Ziemi Kostrzyńskiej) przez księcia Bolesława Łysego margrabiom brandenburskim wybucha konflikt pomiędzy margrabiami Johanem I i Ottonem III a templariuszami. Zakończony zostaje on ugodą w 1261 roku i przekazaniem posiadłości templariuszy leżących przy szlaku handlowym wzdłuż Warty Kostrzyn – Gorzów margrabiom. Tytułem rekompensaty zakon otrzymał wówczas wsie Kaleńsko i Szumiłowo nad Odrą. W końcowych latach XIII wieku templariuszy oskarża o herezję król Francji Filip Piękny i wytacza im proces zakończony rozwiązaniem zakonu, konfiskatą dóbr i śmiercią na stosie wielu z braci. Posiadłości upadłego zakonu na Ziemi Lubuskiej przejmuje decyzją papieska w 1313 roku zakon joannitów.

Inne atrakcje turystyczne w okolicach Kostrzyna stanowić może bazę wypadową dla turystów chcących zwiedzić ciekawe okolice miasta. W pobliskich miejscowościach znajduje się wiele obiektów historycznych i innych miejsc wartych odwiedzenia:

Strona pochodzi z serwisu www.e-gminy.net Atrakcje turystyczne