Braniewo zajmuje 12,4 km2 i położone jest w północno-wschodniej części kraju, w niewielkiej odległości (6 km) od granicy Unii Europejskiej z Obwodem Kaliningradzkim Rosji. Geograficznie leży na północno-zachodnim skraju Równiny Warmińskiej i Wybrzeża Staropruskiego, tuż przy ujściu rzeki Pasłęki do wschodniej części Zalewu Wiślanego. Braniewo było miastem województwa elbląskiego. W wyniku nowego podziału administracyjnego kraju Braniewo jest miastem powiatowym (Powiat braniewski: 46.000 mieszkańców, 7 gmin miejsko - wiejskich), należy do województwa Warmińsko- Mazurskiego.

Braniewo jest jednym z najstarszych miast w Polsce. W 1240 r. nad rzeka Pasłęka powstała drewniana warownia, wybudowana przez Krzyżaków. Obok na wyspie, nieco powyżej obecnego Braniewa kupcy założyli osadę targowa. Najdawniejsza nazwa Braniewa to Brusebergue, miasto otrzymało prawa miejskie dwukrotnie w 1254 i 1284 roku. Braniewo było stolica Warmii i pierwsza siedziba biskupów warmińskich. Było również jedynym portem morskim, rozwinęło się jako ośrodek handlu i rzemiosła. Podczas wojny trzynastoletniej Braniewo należało do skierowanego przeciwko Krzyżakom Związku Pruskiego. W 1466 roku wraz z cała Warmia znalazło się w posiadaniu Polski. Dzięki przynależności do Hanzy (od połowy XIV w) Braniewo stało się portem Bałtyckim powiązanym z wieloma ośrodkami handlowymi Europy Zachodniej.

W średniowieczu miasto było bardzo ważnym ośrodkiem kulturalno-oświatowym. W 1564 r. biskup warmiński kardynał Stanisław Hozjusz sprowadził do Braniewa jezuitów i w 1565 r. założył Kolegium jezuickie i seminarium papieskie (1578).Kolegium jezuickie (Colegium Hosianum) stało się znane poza granicami z wysokiego poziomu nauczania. W latach 1589-1773 działała w Braniewie znana Oficyna Drukarska. Cenna biblioteka Colegium Hosianum została zrabowana przez Szwedów okupujących miasto w latach 1626-1635 i wywieziona do Upssalii. Do rozbiorów Braniewo znajdowało się na autonomicznym obszarze podległym władzy biskupów Warmińskich. W 1772 roku dostało się pod zabór Pruski. W 1780 roku zlikwidowano Colegium Hosianum - w to miejsce powstało pruskie Gymnasium Academicum (1781-1818), a później Liceum Hosjanum (1818-1912). To ostatnie przemianowano w 1912 roku na Królewska Akademie, następnie w Akademie Państwowa, która istniała do 1945 roku. W 1939 roku Braniewo liczyło ponad 21000 mieszkańców. Miasto zostało zdobyte 20 marca 1945r. przez wojska radzieckie, podczas walk legło w gruzach około 80% zabudowy, w tym całe zabytkowe miasto i wszystkie zakłady przemysłowe. Prowadzone w latach 1952/60 rozbiórki i wprowadzenie do śródmieścia typowej zabudowy blokowej zniszczyły zabytkowy charakter miasta.

Na terenie Miasta aktualnie funkcjonują następujące placówki oświatowe:

-piec przedszkoli, w tym trzy niepubliczne, jedno miejskie i jedno zakładowe. Placówki przedszkolne obecnie obejmują opieka 405 dzieci w tym ok. 100 sześciolatków. Stan bazy jest dobry i w pełni zabezpiecza potrzeby mieszkańców. Na terenie miasta działa przedszkole wojskowe (ok. 65 dzieci)- dla dzieci rodzin żołnierzy zawodowych;
-szkoła wyższa - Uniwersytet Warmińsko - Mazurski w Olsztynie - Międzynarodowe Centrum Edukacyjne w Braniewie

Ogółem na terenie miasta pełnozatrudnionych jest 385 nauczycieli w tym z wykształceniem wyższym 381.

-ogólnym na poziomie liceum ogólnokształcącego,
-zawodowym na poziomie techników (wielozawodowym, budowlanym),
-profilowanych na poziomie liceum zawodowego (ekonomia, agroturystyka)

Szkoły ponadgimnazjalne gotowe są na wprowadzenie innych, potrzebnych w regionie kierunków kształcenia.

Miejski Ośrodek Sportu MOS „Zatoka” Braniewo działa na terenach po byłym Państwowym Stadzie Ogierów przy ul. Moniuszki oraz stadionu przy ul. Botanicznej. MOS „Zatoka” skupia w swoich strukturach sportowych: sekcje piłki nożnej – aktualnie w rozgrywkach bierze udział ok. 200 chłopców w sześciu grupach wiekowych. Przy klubie oprócz Zarządu i etatowych pracowników działa Rada Sponsorów, z których najważniejszymi są Firma MPEC, Rada Miasta Braniewa;

Turystyka

Braniewo od lat funkcjonuje jako ważny punkt na mapie turystycznej regionu. Miasto ma ponad 700- letnia historie, było pierwsza stolica Warmii i siedziba biskupów warmińskich. W średniowieczu miasto było ważnym ośrodkiem kulturalnym, gospodarczym i oświatowym z Liceum Hosjanum na czele. Braniewo może pochwalić się licznym skupiskiem zabytków, do których należą miedzy innymi:

Kościół p.w.św. Katarzyny - gotycki realizowany etapami: 1343-1442, halowy, trójnawowy, sześcioprzęsłowy, założony na planie wydłużonego prostokąta, orientowany.

Kościół parafialny p.w.św. Antoniego do 1945 roku był kościołem ewangielickim, zbudowanym w 1830-38 wykonany według projektu Karola Fryderyka Schinkla. Od 1946 roku katolicki. Zwrócony prezbiterium ku północy, murowny, tynkowany, halowy, trójosiowy, późnoklasycystyczny.

Kościół p.w.św. Trójcy obecnie kościół bizantyjsko-ukraiński wybudowany w początku XVI w. , gotycki, orientowany, salowy, pięcioosiowy.

Kościół parafialny p.w.św. Krzyża - początkowo odpustowy, od 1923 roku klasztorny Ojców Redemptorystów. Budowany 1722-1747, barokowy, orientowany, założony na planie krzyża greckiego.

Klasztor św Katarzyny "Regina COELI", neogotycki, wybudowany w latach 1904-1906. Siedziba Przełożonej Prowincji Polskiej.

Wieża - fragment zamku biskupiego z XIII w. (nieistniejącego) , łącząca pierwotnie zamek z przedzamczem. Zbudowana na przełomie XIII i XIV w., gotycka, na planie kwadratu, trzykondygnacyjna. Wchodziła w kompleks późniejszego Seminarium Nauczycielskiego.

Kolegium Jezuickie - Liceum Hosianum - obecnie Zespół Szkół Zawodowych. Budynek wzniesiony w 1743-71 r., w 1923 r. nastąpiła dobudowa przęsła zachodniego i włączenie wieży obronnej zwanej Kleszą. Późnobarokowy murowany, trzykondygnacyjny.

Hospicjum dla konwertytów wybudowane w 1719 r.. Fundacja biskupa Teodora Potockiego . Barokowy, parterowy, czteroskrzydłowy, niezadaszony, kwadratowy dziedziniec. Aktualnie mieści się w nim filia Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Spichlerz Mariacki stanowi pozostałóść po kompleksie zaplecza portowego przy rzece Pasłęce. Zbdowany w 1831 r. bez cech stałych.

Urząd Miasta - dawiniej siedziba starostwa. Reprezentacyjny gmach ceglany wniesiony w roku 1878 w typowym wówczas stylu dla obiektów użyteczności publicznej , nawiązujący do forma gotyckich.

Dworzec kolejowy - wybudowany w roku 1852 w związku z otwarciem linii kolejowej łączącej Braniewo z Malborkiem i Królewcem.

Dom Szwajcarski - konstrukcja ryglowana z wypełnieniem ceglanym. Ciekawy przykład architektury przedmiejskiej z końca XIX wieku.

Budynek mieszkalny - charakter willowy, bez jednoznacznych cech stylowych, o bardzo urozmaiconej bryle, zbudowany w początkach XX wieku na planie prostokąta.

Kaplica Cmentarna p.w.św. Rocha wybudowana w 1711 roku, barokowa, orientalna, dość mocno zniszczona, w trakcie renowacji.

Braniewo i okolice charakteryzują się stosunkowo niskim stopniem uprzemysłowienia, co tworzy dogodne warunki do rozwoju turystyki i agroturystyki. Miasto zaliczane jest do obszaru Zielonych Płuc Polski. Teren ten ma wiele walorów krajobrazowych. Spotkać tu można okazałe pomniki przyrody oraz liczne obszary chronione, w tym cztery rezerwaty przyrody:

Ostoja bobrów na rzece Pasłęce – rezerwat ssaków, rozciągający się na terenie gmin: Wilczęta, Płoskinia, Braniewo i Pieniężno, przedmiotem ochrony są stanowiska bobrów, Cielętnik – rezerwat torfowiskowy, położony w gminie Braniewo, przedmiotem ochrony jest stanowisko brzozy niskiej,

Osiek II – rezerwat torfowiskowy, gmina Wilczęta, przedmiot ochrony – stanowisko maliny moroszki,

Dolina rzeki Wałszy – rezerwat krajobrazowy, położony na terenie miasta i gminy Pieniężno, przedmiotem ochrony jest krajobraz doliny rzeki Wałszy.

Ponadto rzeka Pasłęka sama jest interesującym i zróżnicowanym pod względem krajoznawczym szlakiem wodnym. Swój bieg bierze w Gryzlinach k/Ostródy, a uchodzi do Zalewu Wiślanego w Nowej Pasłęce. Rzeka zawiera dzikie, przełomowe odcinki miejscami niedostępne, przechodzi w odcinki nizinne, gdzie leniwie płynie miedzy łąkami i torfowiskami oraz przebiega przez piękne, dzikie chronione przed agresja turystyczna jeziora.

Niewątpliwa atrakcja turystyczna jest mały ogród zoologiczny, sąsiedztwo Zalewu Wiślanego oraz szlaki turystyczne przebiegające przez miasto, wśród których można wyróżnić miedzy innymi:

Szlak Czerwony Pieszy tzw. Kopernikowski: jego trasa rozpoczyna się w Toruniu, prowadzi przez Grudziądz, Kwidzyn, Malbork, Elbląg, Frombork, Braniewo, Pieniężno, Lidzbark Warmiński, Dobre Miasto. Szlak kończy się w Olsztynie.

Szlak pieszy E-9: jest to szlak dla prawdziwych piechurów. Początek szlaku ma miejsce w Braniewie na dworcu PKP, prowadzi wzdłuż wybrzeża Bałtyku przez miejscowości: Elbląg, Gdańsk, Hel, Świnoujście i dalej wybrzeżem Morza Północnego i Atlantyku do Francji.

Odcinek Pieszego Europejskiego Szlaku Dalekobieżnego. W granicach Polski trasa jego wiedzie wzdłuż brzegu morskiego do Krynicy Morskiej, Elbląga, Fromborka, Braniewa Szlak Niebieski (projektowany) pieszy tzw. napoleonka prowadzi z Braniewa do Górowa Iławeckiego.

Międzynarodowy Szlak Rowerowy R1. Jest to szlak prowadzący od granicy z Niemcami w Kostrzyniu do granicy z Obwodem Kaliningradzkim w Gronowie. Na terenie woj. warmińsko-mazurskiego prowadzi przez uławy Elbląskie, Wysoczyznę Elbląską i Nizinę Warmińska. Długość szlaku - 675,6 km, w tym w woj. warmińsko-mazurskim - 87,3 km. Przebieg szlaku w województwie warmińsko- mazurskim obejmuje swoim zasięgiem: Bagart – Święty Gaj – Stare Dolno – Nowe Dolno – Dzierzgonka – Wiśniewo – Krzewsk – Urawiec – Tropy Elbląskie – Raczki Elbląskie – Elbląg – Krasny Las – Jelenia Dolina – Łecze – Kadyny – Tolkmicko – Pogrodzie – Narusa – Frombork – Stępień – Braniewo – Młoteczno – Gronowo

Transgraniczny Szlak Rowerowy R64. Jest to szlak poprowadzony wokół Zalewu Wiślanego. Jego początek znajduje się w Piaskach, zaś koniec - w Braniewie. Prowadzi on przez teren Mierzei Wiślanej, uław Wiślanych, Wysoczyzny Elbląskiej i Niziny Warmińskiej. Długość szlaku - 187 km, w tym w woj. warmińsko-mazurskim - 116,6 km.

Szlak rowerowy Bociani – prowadzi z Braniewa do Węgorzewa
Trasa: Braniewo-Nowa Pasłęka -Frombork (długość trasy 22,5 km)

„Pętla uław”- Międzynarodowa Droga Wodna E-70. Jest to droga wodna łącząca systemy wodne rzek Odry, Warty, Noteci, Wisły wraz z Zalewem Wiślanym i dalej systemem dróg wodnych Europy Wschodniej. Zasadniczym warunkiem rozwoju żeglugi śródlądowej na tym terenie jest modernizacja i rozbudowa infrastruktury śródlądowych dróg wodnych. Stwarza to możliwość zlokalizowania na terenie Braniewa przystani żeglarskiej dla obsługi turystyki wodnej.

Agroturystyka

Strona pochodzi z serwisu www.e-gminy.net Agroturystyka